Konfiskata samochodu za jazdę po alkoholu — przepadek pojazdu po zmianach z 2026 r.

I.1.b

Przepadek pojazdu wszedł do Kodeksu karnego 14 marca 2024 r. i od początku budził spory — o proporcjonalność, o sytuację współwłaścicieli, o automatyzm orzekania. Ustawa z 4 grudnia 2025 r., obowiązująca od 29 stycznia 2026 r., istotnie przebudowała art. 44b k.k.

Zmiany są na tyle duże, że opracowania sprzed tej daty — także te wciąż krążące w internecie — wprowadzają dziś w błąd.

Co zmieniło się 29 stycznia 2026 r.

Co zmieniło się 29 stycznia 2026 r.

Zagadnienie	Stan do 28.01.2026	Stan od 29.01.2026
Zasada ogólna	Przepadek obligatoryjny w wypadkach wskazanych w ustawie	Przepadek fakultatywny — „sąd może orzec" (§ 1)
Wysokie stężenie alkoholu	Obligatoryjny	Obligatoryjny, ale z klauzulą wyjątku (§ 1a)
Pojazd nie należał wyłącznie do sprawcy	Przepadek równowartości pojazdu	Nawiązka od 5 000 do 500 000 zł (§ 6)
§ 2, § 3, § 4	Obowiązywały	Uchylone

Kierunek zmiany jest jasny: ustawodawca oddał sądom więcej swobody i zrezygnował z konstrukcji przepadku równowartości, która budziła najwięcej zastrzeżeń.

Kiedy sąd może orzec przepadek (art. 44b § 1 k.k.)

Przepadek pojazdu prowadzonego przez sprawcę jest fakultatywny w razie skazania za:

• 01art. 178a § 1 k.k. — prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego
• 02art. 178a § 4 k.k. — ten sam czyn popełniony przez osobę wcześniej prawomocnie skazaną za takie przestępstwo albo w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów
• 03art. 178c § 1 pkt 2 k.k. — organizacja lub prowadzenie nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych
• 04art. 178d k.k. — rażące przekroczenie prędkości i naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym
• 05art. 244 k.k. — gdy czyn polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych

a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a k.k. (katastrofa lub wypadek popełniony w stanie nietrzeźwości albo po ucieczce z miejsca zdarzenia).

Słowo „może" ma tu kluczowe znaczenie. Sąd rozważa zasadność przepadku, ale nie jest do niego zobowiązany.

Kiedy sąd orzeka przepadek (art. 44b § 1a k.k.)

Przepadek staje się obligatoryjny, jeżeli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia. Dotyczy to czynów z art. 178a § 1 i 4, art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d oraz sprawcy z art. 178 § 1 lub 1a.

Przepis zawiera jednak istotne zastrzeżenie: „chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami". To furtka, której w poprzednim brzmieniu w tym miejscu nie było — i to wokół niej koncentruje się dziś znaczna część argumentacji obrończej.

Kiedy przepadku nie orzeka się (art. 44b § 5 k.k.)

Ustawa wprost wyłącza przepadek w dwóch sytuacjach:

1. Pojazd nie stanowił w czasie popełnienia przestępstwa wyłącznej własności sprawcy. Obejmuje to współwłasność (na przykład małżeńską przy braku rozdzielności), leasing, najem długoterminowy, pojazd służbowy czy pożyczony.

2. Orzeczenie przepadku nie jest możliwe lub celowe — w szczególności z uwagi na zbycie albo utratę pojazdu przez sprawcę, jego zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.

Nawiązka zamiast przepadku (art. 44b § 6 k.k.)

Wyłączenie przepadku nie oznacza braku konsekwencji majątkowych. W miejsce przepadku sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 złotych, przy czym:

• gdy pojazd nie był wyłączną własnością sprawcy (§ 5 pkt 1) — sąd nawiązkę orzeka
• gdy przepadek nie jest możliwy lub celowy (§ 5 pkt 2) — sąd nawiązkę może orzec

Rozpiętość widełek jest ogromna, a ustawa nie wiąże wysokości nawiązki sztywno z wartością pojazdu. Wysokość podlega więc argumentacji — z uwzględnieniem sytuacji majątkowej sprawcy, jego możliwości zarobkowych i ciążących na nim obowiązków.

Co dzieje się z samochodem w praktyce

Na etapie postępowania. Pojazd bywa zabezpieczony już po zatrzymaniu kierowcy i pozostaje na parkingu depozytowym do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Koszty przechowywania rosną przez cały ten okres.

Po prawomocnym orzeczeniu przepadku. Pojazd przechodzi na własność Skarbu Państwa. Postępowanie prowadzi naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który kieruje pojazd do sprzedaży.

Samochód nie wraca. Późniejsze zatarcie skazania, zakończenie zakazu prowadzenia pojazdów czy uzyskanie zgody na blokadę alkoholową nie mają wpływu na orzeczony wcześniej przepadek.

Warto też pamiętać, że przepadek pojazdu i zakaz prowadzenia pojazdów to dwa odrębne środki, orzekane niezależnie od siebie.

Obszary, które w tych sprawach mają znaczenie

To nie jest lista gwarancji ani zapowiedź rezultatu. To wyliczenie kwestii, które w postępowaniach o przepadek pojazdu realnie podlegają badaniu:

Ustalenie stężenia w chwili czynu. Badanie wykonuje się po zdarzeniu, czasem ze znacznym opóźnieniem. Faza wchłaniania lub eliminacji alkoholu może oznaczać, że stężenie w chwili prowadzenia pojazdu różniło się od zmierzonego. Przy progu 1,5 promila ta różnica bywa rozstrzygająca.

Prawidłowość samego pomiaru. Świadectwo wzorcowania urządzenia, zachowanie odstępu między pomiarami, warunki badania, dokumentacja czynności.

Stan własności pojazdu w chwili czynu. Dokumenty potwierdzające współwłasność, umowa leasingu, ustrój majątkowy małżeński — to okoliczności, które przesądzają o zastosowaniu § 5 pkt 1.

Okoliczności mogące wyczerpywać klauzulę wyjątkowego wypadku. Pojazd niezbędny do opieki nad osobą zależną lub dojazdu do pracy w sposób, którego nie da się zastąpić, nieproporcjonalność dolegliwości do wagi czynu, szczególna sytuacja rodzinna.

Wysokość nawiązki, gdy przepadek jest wyłączony — w granicach od 5 000 do 500 000 zł.

Możliwość warunkowego umorzenia postępowania w sprawach, w których przesłanki z art. 66 k.k. są spełnione — pisałem o tym szerzej tutaj.

Powiązane zagadnienia

Jazda po alkoholu · Zatrzymanie prawa jazdy · Jazda po alkoholu — co grozi i jak się bronić · Konfiskata samochodu za jazdę po alkoholu — stan prawny 2026

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Stan prawny: 24.07.2026.

Najczęstsze pytania — konfiskata samochodu

§